Ester Bertholet: “Bang voor de angst”

Mensen gaan zelden met angstklachten naar de huisarts. En dat terwijl het één van de klachten is waar ouderen het meeste last van hebben. Angst wordt ook niet altijd herkend. Het uit zich vaak in piekeren of bezorgdheid over allerlei alledaagse dingen. Mensen vermijden hun angst ook regelmatig, zodat ze er minder mee geconfronteerd worden.

Een patiënte vertelde bijvoorbeeld dat ze vroeger graag met de bus naar de stad ging. Op mijn vraag waarom ze dat nu niet meer deed, was het antwoord: ‘Oh, daar heb ik niet meer zo’n behoefte aan’. Dat kan natuurlijk zo zijn. Maar bij doorvragen bleek dat ze eigenlijk bang was om niet snel genoeg meer te zijn in de bus, waardoor ze een opstopping zou kunnen veroorzaken. Dat was nog nooit gebeurd, maar het idee was toch in haar hoofd gaan zitten. Door thuis te blijven en de bus te vermijden, werd ze bevestigd in de veronderstelling dat thuisblijven veiliger is. De omgeving gaat vaak mee in die angst en accepteert dat mensen dingen niet graag meer willen doen. Uiteindelijk maakt dat mensen meer onzeker en bevestigt dat het ontwijkende gedrag.

Onze verre voorouders waren soms ook bang. Bang om aangevallen te worden door een vijandelijke stam of door een leeuw. Die angst was kort en hevig en zwakte weer af, meestal nadat ze hard gerend hadden. In onze samenleving zijn mensen vaak langdurig angstig en bezorgd. De stresshormonen worden net als vroeger aangemaakt, maar blijven aanwezig in ons lijf omdat de stressoorzaak niet verdwijnt en omdat we de stress niet lichamelijk ‘wegrennen’. Angstige gevoelens kunnen mensen daardoor onrustig maken, lichamelijke klachten en zelfs geheugenproblemen veroorzaken. Uiteindelijk worden mensen er soms zelfs somber van en dat versterkt de angstgevoelens weer. 

Het kan soms een puzzel zijn wat de kip en wat het ei is. Want als iemand echte geheugenproblemen heeft of somber is om een andere reden, kan dat ook angstige gevoelens geven. Het kan dan nodig zijn om een professionele hulpverlener mee te laten denken om de knoop te ontwarren. Maar je kunt met angstgevoelens ook zelf aan de slag gaan. Wat in ieder geval altijd kan helpen is praten over je zorgen. Met kleine stapjes kun je proberen je angst te overwinnen. Bijvoorbeeld door eens bij de bushalte te gaan kijken hoe anderen het doen. En het helpt om te bedenken wat het allerergste is dat je kan overkomen. Is dat dat mensen zich aan je ergeren of om je lachen? En wat dan nog? Door met de bus naar de stad te gaan, heb jij in ieder geval weer een leuk uitje!

Daarnaast is het een goed idee om jezelf steviger en gezonder te voelen; door je spierkracht en je conditie te verbeteren maar ook je balans en je lenigheid. Een cursus Tai Chi of Qi Gong waarin je stevig leert staan of een zelfverdedigingscursus kunnen zeker helpen. En doe wat je vroeger ook leuk vond om te doen zodat je weer beter in je vel gaat zitten.

Kortom; het is een misvatting dat angst er op oudere leeftijd gewoon bij hoort. En dat je daardoor minder leuke dingen doet en je meer terugtrekt. Veel angstige gevoelens kunnen verminderd worden, ook op (heel) hoge leeftijd. Het geeft vaak veel kwaliteit van leven terug! Kijk ook op www.esterbertholet.com

Ester Bertholet
Ouderengeneeskundige

Meer berichten